Beleidsambtenaar

Autisme is een andere manier van informatieverwerking. Mensen met autisme kunnen een positieve bijdrage leveren aan de samenleving, maar dat vraagt wel een cultuur waarin ieder individu de kans krijgt om zich binnen zijn capaciteiten te ontwikkelen. Daarvoor is maatschappij-brede kennis nodig over wat autisme inhoudt. Wat kunt u doen? 

Slim organiseren

Op 1 januari 2015 veranderde er veel in de zorg. Ook uw gemeente heeft meer taken gekregen, onder andere op het gebied van de jeugdzorg, de nieuwe WMO en de participatiewet. Uw uitdaging is om met minder geld, meer mensen betere zorg en ondersteuning te bieden. Dan ligt het voor de hand dat u op zoek bent naar hoe u het slimmer kunt organiseren en hoe u tijd kunt winnen. Een integrale aanpak is een manier om het slimmer te organiseren. Tijd kunt u winnen door eerder te signaleren en eerder te interveniëren in combinatie met een groter beroep doen op de mensen zelf. 

De nieuwe wet- en regelgeving biedt extra mogelijkheden voor deze nieuwe, mensgerichte insteek. Een goede ingang om dit te realiseren is het persoonsgebonden budget (pgb). Het pgb biedt bij uitstek de mogelijkheid om zorg op maat in te kopen. Niet teveel en niet te weinig, passend bij de persoon, zijn levensfase en de situatie op dat moment en passend bij autisme. 

Wat moet u weten over mensen met autisme en een integrale aanpak?

  1. Iedere persoon met autisme is anders. Wat bij de een werkt, hoeft bij de ander niet te werken. Ga altijd met mensen zelf in gesprek. Hierdoor verspilt u geen middelen aan ondersteuning die niet nodig is en krijgen de mensen met autisme in uw gemeente sneller de kans om weer volwaardig te participeren. 
  2. Een integrale aanpak is precies wat mensen met autisme nodig hebben. Want autisme heb je gedurende je hele leven en werkt door op alle levensterreinen. De essentie van de oplossing ligt daarom ook in het integraal benaderen van de problematiek. Betrek daarom niet alleen familie, maar ook de school, sport, werk, etc. Dat is een echte integrale aanpak.
  3. Veel mensen met autisme zijn kwetsbaar en tijdens de fases in hun leven dat hun autisme het heftigst is vaak niet zelfredzaam. Hun ondersteuningsvraag is dan te complex om zelf te kunnen beantwoorden. Zij zullen op die momenten extra ondersteuning nodig hebben.
  4. Naasten van mensen met autisme zijn vaak overbelast. Dit betekent dat de winst niet te halen is door het doen van een groter beroep op de naaste omgeving, maar juist het goed toerusten van de naaste omgeving. Neem de tijd om de draaglast en draagkracht van de omgeving goed in te schatten. Het betaalt zich later terug. 
  5. De winst voor uw gemeente zit op preventie. Voorkomen van schooluitval, vroegtijdig signaleren, aan het werk helpen en houden, vraagt van u ook een inspanning, maar levert meer op. Blijvende begeleiding – flexibel in tijd en intensiteit, afhankelijk van de behoefte - is goedkoper dan een uitkering. 
  6. Autisme geeft vaak meervoudige problematiek omdat het doorwerkt op alle levensgebieden. Ook hebben veel mensen met autisme moeite met eigen regie. Dit vraagt dus om maatwerk. Het positieve is dat er maar weinig kwetsbare groepen in uw gemeente zijn waar de spin-off van maatwerk zo’n direct en intens effect heeft op de participatie. 

Wat kunt u doen?

  • Neem de kwaliteitseisen die mensen met autisme en hun naasten aan zorg en ondersteuning stellen als toetssteen bij de inrichting van het sociale domein. Het ontwikkelingsmodel voor de implementatie van levensloopbegeleiding in het sociale team van de gemeente Renkum kan hierbij als voorbeeld dienen.
  • Verken de mogelijkheden voor het invoeren van een integraal pgb binnen uw gemeenten, te starten met integratie van gemeentelijke budgetten. Delft en Woerden doen een pilot met een integraal pgb, die ook voor u interessant is om te volgen www.integraalpgb.nl.
  • Maak een pgb-verordening, die inwoners met autisme de mogelijkheid biedt om desgewenst in plaats van zorg in natura (ZIN), met een pgb zelf op maat de zorg en ondersteuning in te kopen die zij nodig hebben om naar vermogen te kunnen participeren. De pgb-verordering voor gemeenten (en de aanvulling) kan hierbij als voorbeeld dienen.
  • Kies voor een systeem van (regionale) zorginkoop waarbij ook relatief kleinschalige aanbieders ingesloten worden en waarbij burgers naast gemeente en zorgaanbieders een gelijkwaardige plek krijgen bij de selectie en beoordeling van zorgverleners. Het Dynamisch Selectie Systeem van de regio West-Brabant Oost kan hierbij als voorbeeld dienen.
  • Geef professionals in de eerste en tweede lijn de opdracht om systeemgericht en levensbreed te werken. 
  • Zorg dat medewerkers in sociale teams en/of de toegang tot maatwerkvoorzieningen beschikken over het nodige instrumentarium om op maat passende arrangementen voor mensen met autisme en hun naasten te maken. De werkwijzen van de gemeente Zutphen (netwerkstrategieen) en Renkum (wrapped around care) kunnen hierbij als voorbeeld dienen.
  • Geef medewerkers in sociale teams en/of de toegang de opdracht om bij gezinnen waar autisme een rol speelt pro-actieve begeleiding te bieden om veranderingen die niet te voorzien zijn op te merken, voordat de situatie escaleert.
  • Stimuleer een heldere taakverdeling en goede verbinding tussen professionals in de eerste lijn, de toegang tot maatwerkvoorzieningen en de tweede lijn.
  • Stimuleer dat er op uitvoerend niveau slimme combinaties gemaakt worden van informele zorg, clientondersteuning, individuele begeleiding, mantelzorgondersteuning, ambulante begeleiding in het onderwijs en job coaching. Bij voorkeur door een of meer vaste levensloopbegeleiders. Juist hierdoor is efficiency- en effectiviteitswinst in de begeleiding van mensen met autisme te realiseren. [zie de mBC]
  • Gebruik de door Vanuit autisme bekeken ontwikkelde checklist voor maatwerk.
  • Lees meer over autisme. Bijvoorbeeld op de autismewegwijzer.
  • Het programma Vanuit autisme bekeken kan u adviseren over het implementeren van een integrale maatwerkaanpak voor mensen met autisme en voor andere kwetsbare doelgroepen. Neem gerust contact met hen op via regio@vanuitautismebekeken.nl.

Meer informatie