Huisarts

Autisme is een andere manier van informatieverwerking. Mensen met autisme kunnen een positieve bijdrage leveren aan de samenleving, maar dat vraagt wel een cultuur waarin ieder individu de kans krijgt om zich binnen zijn capaciteiten te ontwikkelen. Daarvoor is maatschappij-brede kennis nodig over wat autisme inhoudt. Wat kunt u doen? 

Bij u in de praktijk

De kans dat kinderen en volwassenen in uw praktijk autisme hebben, is groot. U bent zich hier misschien niet altijd van bewust. Dat is niet vreemd. Met name slimme kinderen met autisme kunnen leren zich sociaal goed aan te passen (aankijken, goed praten, niet zelden met humor). 

Autisme wordt vaak niet herkend en niet erkend, ook niet door professionals. Zeker bij meisjes en vrouwe wordt de diagnose vaak gemist. Veel kinderen met niet-herkend autisme sluiten zich af van hun omgeving of reageren juist met expressieve uitbarstingen. Het gevoel van 'anders zijn' en niet begrepen worden kan verdriet, schaamte en een laag zelfbeeld met zich meebrengen. Pubers en volwassenen met niet-herkend autisme kunnen kampen met depressies, eetstoornissen, angsten en zelfs suïcidaliteit. Vaak is er angst voor uiteenlopende zaken. Bij een afwijkende ontwikkeling en functionele beperkingen is het daarom verstandig als een in autisme gespecialiseerde psychiater vaststelt of er sprake is van autisme. 

Iemand met autisme komt meestal met een niet-specifieke hulpvraag in de praktijk. Het filmpje: Hoe help je iemand met autisme? laat zien hoe u die hulpvraag samen specifieker kunt maken. 

Veranderingen als trigger 

Het veranderen van de vertrouwde routines of omgeving kan het functioneren van iemand met autisme erg verstoren. Vaak is niet direct duidelijk dat veranderingen zo veel invloed hebben. Het kan ook om kleinere veranderingen gaan, zoals een afwijkende route naar school vanwege een omleiding, een kinderfeestje in plaats van een vrije woensdagmiddag of een uitje van het werk i.p.v. gewone werkdag. Veel mensen met autisme vermijden veranderingen zo veel mogelijk en kunnen lang camoufleren dat er iets niet goed gaat.

Wennen aan een nieuwe situatie is ook voor mensen zonder autisme soms best lastig, op welke leeftijd dan ook. Het verschil is dat kinderen, jongeren en volwassenen met autisme vaak veel langer moeten wennen dan hun leeftijdsgenoten en zo van slag raken dat ze niet meer goed functioneren. Soms wennen ze helemaal niet aan een verandering en lopen dan vast.

Wel of geen diagnose?

Uit onderzoek blijkt dat het krijgen van de diagnose mensen kan helpen om de beperkingen te accepteren en de talenten die autisme vaak ook meebrengt te gaan waarderen. De diagnose autisme kan betrokkenen extra zorgen geven als zij hun verwachtingen moeten bijstellen. Tegelijkertijd is het vaak ook een opluchting dat er een verklaring is voor eventuele onbegrepen problemen en misverstanden.

Inzicht in het eigen autisme maakt het functioneren in de maatschappij vaak makkelijker. Door te snappen wat autisme is, wat het vraagt en brengt, kunnen mensen met autisme zich in hun eigen tempo en volgorde ontwikkelen waardoor zij vaak beter kunnen participeren in de samenleving. De behoefte aan begeleiding varieert. In periodes van verandering, bijvoorbeeld bij de overgang van school naar werk, kan er meer begeleiding nodig zijn. Een deel van mensen met autisme kan alleen functioneren met permanente ondersteuning en zorg. Lees hierover meer in de folder Levensloopbegeleiding.

Wat kunt u doen als u aan autisme denkt?

  • Bespreek uw vermoeden met de persoon zelf of eventueel de ouders van het kind. 
  • Besef dat mensen met autisme vaak veel fysieke klachten hebben en dat dit tóch met autisme samenhangt.

Naar wie kunt u doorverwijzen voor diagnose, hulp en ondersteuning?

  • Het stellen van de diagnose autisme vraagt veel ervaring. Psychiaters en psychologen die niet dagelijks met autisme werken, lopen een groot risico op zowel onder- als overdiagnostiek. Op Watvindik.nl staat een overzicht van GGZ-instellingen die veel ervaring hebben met de diagnostiek (ook bij volwassenen).
  • Kinderen met autisme kunnen, door hun afwijkende ontwikkeling, een grote uitdaging vormen voor hun ouders. Empower ouders om hun kinderen in hun ontwikkeling te begeleiden en te stimuleren. Verwijs hen bijvoorbeeld door naar opleidingen en coaches. Dit is bijzonder goed voor het kind, maar bovendien ook voor de ouders. Zij krijgen hiermee de tools om de situatie in hun gezin weer aan te kunnen.
  • Naast de grote GGZ-instellingen is er veel kleinschalige zorg voor kinderen met autisme. Kleinschalige zorg maakt het vaak beter mogelijk om zelf regie te houden en om het kind thuis te laten wonen. De mogelijkheden staan op een rijtje op de Autismewegwijzer in de Keuzehulp opvoeding en zorg (voor jeugd) en de Keuzehulp zorg (voor volwassenen vanaf 18 jaar). 

Wat kunt u doen wanneer u weet dat er sprake is van autisme?

  • U kunt een aantekening maken in het afsprakensysteem. Iemand met autisme heeft vaak meer moeite met het formuleren van een hulpvraag. Zorg voor persoonlijk contact voor het inschatten van de ernst/noodzaak. Maak ook bij vage hulpvragen direct een afspraak. 
  • Ga zorgvuldig om met afspraken. Mensen met autisme kunnen erg veel last hebben van onoverzichtelijke wijzigingen in afspraken. Mocht het nodig zijn afspraken te wijzigen, informeer betrokkene dan tijdig, helder en onderbouwd. 
  • Mensen met autisme voelen vaak het niet of minder goed aan als er iets met ze aan de hand is. Onderzoek heeft laten zien dat ze artsen over het algemeen waarderen, maar niet toekomen aan het maken van een afspraak en vaak twijfelen of het wel nodig is. Als u dit bij bepaalde patiënten herkent, kunt u overwegen om ze zelf een keer per jaar uit te nodigen voor een afspraak.
  • Veel mensen met autisme houden van duidelijkheid. Zorg bij een onderzoekje voor duidelijke uitleg vooraf en blijf steeds rustig vertellen wat de volgende stap gaat zijn. Neem zo nodig wat meer tijd dan anders.
  • U kunt de betrokkene of de naasten attenderen op de Autismewegwijzer, waar heel veel informatie over autisme op een laagdrempelige manier beschreven is. 
  • U kunt benoemen dat lotgenotencontact (zowel voor betrokkenen als voor de omgeving) vaak helpt om te accepteren dat sprake is van autisme en dat hier vaak steun gevonden wordt. 

Meer informatie