Bedrijfsarts

Autisme is een andere manier van informatieverwerking. Mensen met autisme kunnen een positieve bijdrage leveren aan de samenleving, maar dat vraagt wel een cultuur waarin ieder individu de kans krijgt om zich binnen zijn capaciteiten te ontwikkelen. Daarvoor is maatschappij-brede kennis nodig over wat autisme inhoudt. Wat kunt u doen? 

Werknemers met autisme

Autisme komt veel voor. Veel bedrijven en organisaties realiseren zich niet dat ze waarschijnlijk medewerkers met autisme in dienst hebben. Naar schatting heeft 1,16% van de bevolking autisme (190.000 mensen in Nederland). Autisme komt voor bij mannen én vrouwen op alle intelligentieniveaus. Bij vrouwen wordt autisme minder snel herkend; zij krijgen vaker eerst een andere (onjuiste) diagnose dan mannen.

Werkgevers kunnen mensen in dienst hebben met:

  • De medische diagnose autisme spectrum stoornis, gebaseerd op de DSM-IV of DSM-5.
  • Niet-gediagnosticeerd autisme. Zij voldoen aan de criteria van de DSM, maar het autisme is nooit als zodanig herkend.
  • Kenmerken van autisme. Zij scoren hoog op de vragenlijsten voor autisme maar niet voldoende voor de medische diagnose. Ook zij hebben baat bij een autismevriendelijke aanpak. 

Tijdige herkenning en erkenning van (kenmerken van) autisme is belangrijk omdat dan de juiste randvoorwaarden georganiseerd kunnen worden waaronder deze werknemers (weer) goed kunnen functioneren.

Volwassen kunnen lang psychische problematiek ervaren voordat aan autisme wordt gedacht; case onderzoek geeft aan dat een autisme diagnose bij volwassenen gemiddeld pas 8 jaar komt na het eerste contact met de GGZ.

Werknemers met autisme op uw spreekuur

Mensen met (al dan niet gediagnosticeerd) autisme kunnen te maken krijgen met problemen in hun functioneren, die de aanleiding zijn voor een bezoek aan de bedrijfsarts. Soms ontstaan problemen pas na jaren van goed functioneren, bijvoorbeeld als de invulling of de organisatie van het werk verandert, door toegenomen prestatie-eisen of door een groter beroep op sociale vaardigheden.
Veel volwassenen met autisme hebben een groot vermogen om te compenseren ontwikkeld waardoor hun autisme lang onopgemerkt kan blijven. De voortdurende compensatie kost veel energie en brengt risico op verzuim en langdurige uitval met zich mee.

Werknemers die niet weten dat ze autisme hebben kunnen erg overbelast en/of overprikkeld raken zonder dat ze zelf de oorzaken daarvan zien. Als zij vastlopen op hun werk melden ze zich vaak met klachten van stress, overbelasting en klachten die doen denken aan een burn-out. Deze klachten van overbelasting zijn het gevolg van voortdurende overprikkeling en compenseren, met autisme als onderliggende oorzaak. 

Autisme herkennen bij werknemers

Er zijn enkele signalen die op autisme kunnen duiden.

Algemene signalen

  • De werknemer ervaart in de privé-situatie vergelijkbare problemen als op het werk.
  • De problematiek lijkt hardnekkig, het functioneren op het werk herstelt zich niet duurzaam.
  • Er is sprake van een bijzondere discrepantie in de beleving: Het beeld dat leidinggevende en de werknemer hebben van de problematiek verschilt opvallend sterk van elkaar.

Specifieke signalen

  • Executieve functies: van denken naar doen
    De werknemer heeft opvallend veel moeite om van denken naar doen te komen, of om bijvoorbeeld theoretische kennis om te zetten naar praktisch handelen. Dit komt ook voor bij hoger functionerenden, bij wie je dat niet verwacht op grond van het opleidingsniveau.
     
  • Sociale regels en omgangsvormen
    De interactie met collega’s en leidinggevende verloopt minder vanzelfsprekend. Werknemers met autisme hebben vaak moeite om de sociale regels en omgangsvormen op het werk intuïtief aan te voelen en toe te passen. Dit leidt vaak tot onbegrip van en misverstanden met collega’s.
     
  • Werktempo
    De andere manier van informatieverwerking bij autisme kan het werktempo beïnvloeden. Er is soms meer verwerkingstijd nodig voor bepaalde onderdelen van het werkproces. Bij andere onderdelen kan het werktempo juist weer (veel) hoger zijn, bijvoorbeeld door een sterke focus en concentratie.
     
  • Prikkelgevoeligheid
    Werknemers met autisme zijn vaak gevoeliger voor prikkels zoals geluid, geuren, luchtklimaat, licht (bijvoorbeeld de knipperfrequentie van tl-lampen, die door sommige mensen met autisme waargenomen wordt). Blootstelling hieraan leidt tot overbelasting.
     
  • Moeite met veranderingen
    Organisaties veranderen continu. Werknemers met autisme kunnen moeite hebben om zich aan te passen aan de verandering of hebben daar soms langer de tijd voor nodig. De verandering kan voor betrokkene zo ingrijpend zijn dat zijn functioneren erdoor blokkeert.

Wat kunt u doen voor werknemers bij wie u autisme vermoedt?

Wat kunt u doen voor werknemers bij wie autisme is vastgesteld?

Verwijzingen