Jeugdarts

Autisme is een andere manier van informatieverwerking. Mensen met autisme kunnen een positieve bijdrage leveren aan de samenleving, maar dat vraagt wel een cultuur waarin ieder individu de kans krijgt om zich binnen zijn capaciteiten te ontwikkelen. Daarvoor is maatschappij-brede kennis nodig over wat autisme inhoudt. Wat kunt u doen? 

Bij u in de spreekkamer

De kans dat u in uw spreekkamer kinderen en volwassenen tegen komt die autisme hebben is groot. Dat u zich hier niet altijd bewust van bent is niet vreemd. Met name slimme kinderen met autisme kunnen veel sociale aanpassingen leren (hij kijkt je aan, heeft humor en kan goed praten). Wanneer sprake is van een afwijkende of onbegrepen ontwikkeling en sprake is van functionele beperkingen, dan is aan te raden uitgebreider naar de ontwikkeling van het kind te kijken. Vanwege onbekendheid met autisme wordt dit niet altijd op jonge leeftijd herkend  ook niet door professionals. Als gevolg hiervan sluiten kinderen met autisme zich steeds meer op in zichzelf of zij reageren met emotionele uitbarstingen. Ook brengt het gevoel van 'anders zijn' en niet begrepen worden verdriet, schaamte en een laag zelfbeeld met zich mee. En vaak een angst voor uiteenlopende zaken.

Ouders met een kind dat onbegrepen gedrag vertoont  komen meestal met een niet-specifieke hulpvraag bij u in de spreekkamer. Meer informatie over hoe u samen deze hulpvraag specifiek kunt maken, is te zien via het filmpje: Hoe help je iemand met autisme?

Wel of geen diagnose

Uit onderzoek blijkt dat de diagnose helpt om de eigen beperkingen en talenten te accepteren en er mee om te gaan. Als blijkt dat autisme de oorzaak is, kan dat aan betrokkenen een extra zorg geven omdat verwachtingen moeten worden bijgesteld. Tegelijkertijd is het vaak ook een opluchting dat er een verklaring is voor de onbegrepen problemen en misverstanden. Inzicht in eigen functioneren maakt het functioneren in de maatschappij vaak makkelijker. Door te snappen wat autisme is, wat het vraagt en brengt, kunnen mensen met autisme zich ontwikkelen in hun eigen tempo en volgorde. Wanneer zij zich ontwikkelen en hun eigen behoeften en talenten bespreekbaar maken kunnen zij optimaal participeren in de samenleving. De behoefte aan begeleiding varieert. In periodes van verandering, bijvoorbeeld bij de overgang van school, kan er meer begeleiding nodig zijn. Voor een deel van de doelgroep geldt dat zij zonder permanente ondersteuning en zorg niet kunnen functioneren. Hierover kunt u meer lezen in de folder Levensloopbegeleiding.

Wat kunt u doen als u vermoedt dat er mogelijk sprake is van autisme

  • Sommige fysieke klachten kunnen vaker voorkomen bij autisme, maar besef dat andere fysieke klachten bij iedereen voor kunnen komen. Sluit de meest voorkomende medische problematiek eerst uit zoals problemen met de ogen of oren. 
  • Kinderen met autisme hebben vaak een vertraagde ontwikkeling in het aanvoelen van wat er met ze aan de hand is. Ouders van kinderen met autisme vragen zich vaak af of onderzoek wel nodig is, . Dit kan er op wijzen dat er eerst acceptatie van de (vermoede) diagnose nodig is of het kan een aanwijzing zijn voor het ontbreken van ziekte-inzicht als gevolg van ASS aanleg bij (een van) de ouders zelf.
  • Veel kinderen met autisme houden van duidelijkheid. Zorg bij een onderzoekje voor duidelijke uitleg vooraf en blijf steeds rustig vertellen wat de volgende stap gaat zijn. Neem wat meer tijd en rust dan je gewend bent.

Naar wie kunt u doorverwijzen voor diagnose, hulp en ondersteuning?

  • Voor het stellen van de diagnose autisme is ervaring nodig. Wanneer niet dagelijks met autisme gewerkt wordt, is er een risico op zowel onder- als overdiagnostiek. Als u een vermoeden heeft dat het om autisme zou kunnen gaan, verzamel dan informatie over de ontwikkeling van het kind door in overleg te gaan met de huisarts, de kinderopvang of de school die het kind bezoekt. Raadpleeg de ambulant begeleiders van het speciaal onderwijs of overleg met autismedeskundige van het Jeugd- en Gezinsteam. Verwijs bij voldoende aanleiding het kind dan zo snel mogelijk door naar een in autisme gespecialiseerde psychiater. 
  • Kinderen met autisme kunnen, door hun afwijkende ontwikkeling, een grote uitdaging vormen voor hun ouders. Zet de ouders in hun kracht om hun kinderen in hun ontwikkeling te begeleiden en te stimuleren. Verwijs hen door naar opleidingen en coaches. Dit is goed voor ouder en kind. Zij krijgen hiermee de tools om de situatie in hun gezin weer aan te kunnen.
  • Behalve de GGZ-instellingen zijn er ook veel kleinschalige initiatieven rondom autisme. De mogelijkheden voor het zelf houden van de regie en voor het thuis laten wonen/behandelen zijn bij deze initiatieven soms groter. Daarom is het goed om een weloverwogen besluit te nemen. De mogelijkheden staan op een rijtje op de Autismewegwijzer in de Keuzehulp opvoeding en zorg (voor jeugd) en de Keuzehulp zorg (voor volwassenen). 

Wat kunt u doen wanneer u weet dat er sprake is van autisme

  • Blijf het kind in zijn ontwikkeling met enige regelmaat volgen door contact te houden met de ouders en/of school. Maak daar heldere afspraken over met de ouders.
  • Ga zorgvuldig om met afspraken. Mensen met autisme zijn gevoelig voor plotselinge wijzigingen in afspraken. Mocht het nodig zijn afspraken te wijzigen, informeer betrokkene dan tijdig, helder en onderbouwd. 
  • U kunt ouders en de omgeving van het kind (onderwijs, kinderopvang) attenderen op het bestaan van de Autismewegwijzer, waar heel veel informatie over autisme op een laagdrempelige manier beschreven is. 
  • U kunt betrokkene of de ouders attenderen op mogelijkheden van reguliere zorg of kleinschalige zorg, waarbij de regie vaak meer in handen van de ouders is: Keuzehulp opvoeding en zorg (voor jeugd) en de Keuzehulp zorg (voor volwassenen).
  • U kunt benoemen dat lotgenotencontact (zowel voor betrokkenen als voor de omgeving) vaak helpt om te accepteren dat sprake is van autisme en dat hier vaak steun gevonden wordt. 

Meer informatie