Verzekeringsarts

Autisme is een andere manier van informatieverwerking. Mensen met autisme kunnen een positieve bijdrage leveren aan de samenleving, maar dat vraagt wel een cultuur waarin ieder individu de kans krijgt om zich binnen zijn capaciteiten te ontwikkelen. Daarvoor is maatschappij-brede kennis nodig over wat autisme inhoudt. Wat kunt u doen? 

Bij u op het spreekuur

Deze informatie is primair bedoeld voor verzekeringsartsen en medisch adviseurs die arbeidsongeschiktheidsclaims beoordelen.

Als verzekeringsarts heeft u te maken met verzekerden (cliënten) met autisme, al dan niet gediagnosticeerd. Naar schatting heeft 1,16% van de bevolking autisme. In de cliëntengroep van verzekeringsartsen is dit percentage vermoedelijk hoger. Meer informatie over autisme vindt u in de tekst Psychiater. Informatie over het risico op uitval uit het werk door autisme vindt u in de tekst Bedrijfsarts.

Waarom is aandacht voor autisme belangrijk?

Het (h)erkennen van autisme is relevant voor uw beoordeling van de individuele belastbaarheid van de verzekerde. Onderkenning van autisme is noodzakelijk om de impact van autisme op werk mee te kunnen wegen in de beoordeling. Die impact kan makkelijk onderschat worden omdat veel volwassenen met autisme hun beperkingen – vaak onbewust en soms jarenlang – kunnen maskeren. Daardoor ontstaat echter vaak een structurele overbelasting.

Aandacht voor niet-herkend autisme is ook relevant voor de verzekerde zelf. Het krijgen van een diagnose kan veel duidelijk maken over moeilijkheden in het verleden en de weg openen naar acceptatie, therapie en leren omgaan met beperkingen. En daarmee naar betere participatie.

Tot slot kan herkenning van autisme leiden tot de constatering dat het voorliggende re-integratietraject niet goed aansloot bij wat de verzekerde nodig had om goed te functioneren. Dit inzicht kan voor de verzekerde leiden tot nieuwe re-integratiemogelijkheden, waarin men meer rekening houdt met de impact van autisme.

De impact van autisme op het leven en het werk verschilt per persoon. Kennis van autisme is noodzakelijk om de belastbaarheid zorgvuldig te beoordelen. 

Autisme herkennen

Het is niet makkelijk om als verzekeringsarts autisme te herkennen, gezien het korte contact met de verzekerde en de grote variatie aan uitingsvormen. En juist mensen die lang hebben gefunctioneerd maar uiteindelijk toch uitvallen uit werk, voldoen vaak niet aan het typische beeld van autisme. Autisme komt bijvoorbeeld ook veelvuldig voor bij vrouwen, bij mannen met een gezin en bij werknemers in hooggekwalificeerde functies.

Er zijn wel signalen op basis waarvan u aan autisme kunt denken. Bijvoorbeeld de aard van de klachten en problemen op het werk die verzekerde ervaart. Maar ook het gedrag van de verzekerde kan een aanwijzing geven. In de signaallijst vindt u een overzicht, met de kanttekening dat ieder signaal op zich ook kan duiden op een andere achterliggende oorzaak van de problemen op het werk.

U kunt de Signaallijst ook als PDF downloaden.

Gesprek met de verzekerde

Bij mensen met autisme is extra zorgvuldigheid nodig om het onderzoek zo min mogelijk belastend uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan concrete communicatie, een duidelijke structuur in het gesprek en expliciete afspraken.

Het contact met een verzekerde die autisme heeft, kan anders verlopen dan het contact met andere cliënten. Misschien kijkt hij u niet of heel weinig aan, komt het gesprek niet goed op gang, is hij heel direct of kunt u zijn reacties niet goed plaatsen. Dit hangt samen met een andere manier van informatieverwerking in de hersenen, wat invloed heeft op het waarnemen, denken en doen. Een open houding van u als verzekeringsarts helpt dan om het gesprek zo prettig mogelijk te laten verlopen en de juiste informatie van de persoon te krijgen.

Beoordeling van het dossier

Bij de beoordeling van het dossier is onder meer relevant:

  • Hoe is de re-integratie verlopen?
  • Sloot de re-integratie aan bij de behoeften van de persoon met (vermoedelijk) autisme?
  • Was er bij de re-integratie sprake van een tijdcontingent opbouwschema?
  • Is er ook gekeken naar de randvoorwaarden waaronder hij goed kan functioneren?
  • Is een coach ingeschakeld die voldoende ervaring heeft met autisme?

Cliënten bij wie autisme niet is herkend, hebben eerder vaak een of meer andere diagnoses gehad. Bijvoorbeeld een burn-out, obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis, borderline (vooral bij vrouwen) of depressieve klachten. Kenmerkend is dan dat de maatregelen en eventuele behandelingen de situatie niet hebben verbeterd en vaak zelfs hebben verslechterd. Dit kan dus ook een signaal zijn dat er sprake is van autisme.

Diagnostiek en autisme-expertise

Als u vermoedt dat een verzekerde autisme heeft, kunt u overwegen dat met hem of haar te bespreken en eventueel een diagnosetraject adviseren.

Autisme-diagnostiek bij volwassenen vraagt veel ervaring. Een overzicht van GGZ-instellingen met ervaring in autisme-diagnostiek bij volwassenen staat op Watvindik.nl.

Aandachtspunten bij een verwijzing:

  • De cliënt kan zelf een verwijzing vragen bij de huisarts.
  • Wachtlijsten staan op de websites van de instellingen.
  • Zorgverzekeraars kunnen bemiddelen als er een lange wachtlijst is.
  • Instellingen zonder contract met een zorgverzekeraar hebben vaak veel kortere wachtlijsten. De kosten worden dan deels of helemaal niet vergoed door de zorgverzekeraar.
  • Particuliere diagnosestelling is te overwegen. Dit kost ongeveer 1400 euro ex btw. Het diagnosetraject wordt veelal binnen een maand afgerond. Particuliere diagnosestelling kan bijvoorbeeld bij Salude, Ergatis en het Radboudumc.

Verwijzingen