Wat is autisme

Het zou kunnen dat uw collega, kind, werknemer, cliënt of leerling autisme heeft. Vaak hebben mensen wel het gevoel dat er 'iets' aan de hand is, maar kunnen ze dit niet thuisbrengen.

De ontwikkeling van kinderen met autisme verloopt anders dan het standaard ontwikkelingspatroon bij leeftijdsgenoten. Soms loopt het kind voor op andere kinderen qua denken, wat betreft de sociaal-emotionele ontwikkeling loopt het kind soms achter bij leeftijdsgenoten. Deze verschillen kunnen tot op hoge leeftijd blijven bestaan. 

Signalen

Bij jongeren en volwassenen kan de andere ontwikkeling blijken uit het gedrag in het dagelijks leven. Bijvoorbeeld als iemand moeite heeft met relaties met leeftijdsgenoten, of tegen bepaalde problemen aanloopt in het (vervolg)onderwijs of op het werk. Vaak heeft dit te maken met moeite met veranderingen en met het omgaan met onzekerheden. Dat geeft veel spanning. Door de andere manier van denken kunnen mensen zich onbegrepen voelen, maar ook zichzelf en anderen niet goed begrijpen. Deze signalen kunnen wijzen op autisme, maar kunnen ook een andere oorzaak hebben. Om autisme vast te stellen is uitgebreide diagnostiek nodig. 

Wanneer de ontwikkeling van een kind anders verloopt dan bij leeftijdsgenoten, is het verstandig op zoek te gaan naar wat de oorzaak hiervan kan zijn. Ga voor een check of sprake is van autisme naar een in autisme gespecialiseerde psychiater. Een doorverwijzing hiervoor bespreekt u bij de huisarts.

Oorzaak (medische verklaring)

In de psychiatrie spreekt men van 'autisme spectrum stoornis'. Volgens het medische model is autisme een aangeboren stoornis en leidt een combinatie van genetische (= erfelijke) kwetsbaarheid en factoren in de omgeving tot een verstoorde ontwikkeling van hersenen en informatieverwerking. Het woord stoornis wordt hier gebruikt als medische vakterm, maar zegt niets over de persoonlijkheid of het karakter van de persoon in kwestie. Toch voelen veel mensen met autisme zich niet prettig bij deze term. Kwetsbaarheid is dan beter op zijn plaats.   

Autisme vanuit ontwikkelingsperspectief

Psychologen en behandelaars zonder medische achtergrond spreken vaker van een ‘andere ontwikkeling dan normaal’ dan van ‘defecten of stoornissen’. Zo stellen sommige psychologen dat:

  • Autisme geen defect is, maar een andere ontwikkeling van de hersenen. Mensen met autisme nemen de werkelijkheid anders waar omdat delen van hun hersenen zich in een versneld en andere delen zich in een vertraagd  tempo ontwikkelen.
  • De leeftijd waarop de verschillende zintuigen rijpen per persoon met autisme lijkt te verschillen.
  • Kinderen zonder autisme zich normaal eerst sociaal-emotioneel en later cognitief ontwikkelen. En dat dit bij kinderen met autisme wellicht andersom is.

Deze verklaring geeft een nieuwe kijk op de omgang met autisme. Als iemand met autisme zich anders gedraagt dan verwacht - dat is vaak: anders dan leeftijdgenoten - dan is dat een signaal dat die persoon zich op dat vlak in een andere ontwikkelingsfase bevindt dan zijn of haar leeftijdsgenoten. Iemand kan op een enkel onderdeel veel 'jonger' zijn dan je op basis van zijn leeftijd zou verwachten. Of juist veel 'ouder' en wijzer. Eén persoon kan zo verschillende 'leeftijden' (fasen van ontwikkeling) in zich verenigen. 

De werkgroep Vanuit autisme bekeken heeft de ervaring dat veel volwassen mensen met autisme zich in deze uitleg herkennen. De werkgroep Vanuit autisme bekeken kiest er voor om beide perspectieven weer te geven omdat ze beide waardevolle elementen bevatten.

Lees ook brochure van Vanuit autisme bekeken: Onze visie op autisme: Wat het voor ons is, wat het niet is en wat het mogelijk zou kunnen zijn